Het rapport uit Engeland

Hilary Cass is een Britse kinderarts. Ze was van 2012 tot 2015 voorzitter van het Royal College of Paediatrics and Child Health en werkte van 1992 tot 2018 als consultant voor kinderen met neurologische en ontwikkelingsbeperkingen (bron). In het najaar van 2020 gaf NHS England haar de opdracht de jeugdgenderzorg te beoordelen. Wat ze vond, was schokkend. Over wat er op de lange termijn met de jongeren van de Tavistock-kliniek gebeurde, was weinig bekend. Een onderzoek dat de gegevens van ongeveer 9.000 oud-patiënten wilde koppelen om dat gat te vullen, kwam niet van de grond: in januari 2024 meldde NHS England dat de genderklinieken de nodige medewerking niet gaven (bron). Voor pubertijdsremmers vond de systematische review van de Universiteit van York 50 studies: één van hoge kwaliteit, 25 van matige en 24 van lage kwaliteit (bron). Tot 2009 zag de kliniek minder dan 50 kinderen per jaar; in 2021/22 ging het om ongeveer 5.000 verwijzingen, al houdt het rapport rekening met dubbeltellingen. Vanaf 2014 waren het vooral meisjes in de vroege tienerjaren. Eén verklaring voor de toename en voor de veranderde groep vond het rapport niet; volgens Cass gelden de verschillende verklaringen elk in meer of mindere mate (bron).

De aanbevelingen

Pubertijdsremmers: alleen nog binnen een onderzoeksprotocol, zoals NHS England al had besloten, en daarnaast een volledig onderzoeksprogramma naar alle behandelingen. Cross-sekse hormonen vanaf 16: mogelijk, maar met uiterste voorzichtigheid en een duidelijke klinische reden om niet tot 18 te wachten. Sociale transitie: binnen de NHS te zien als een actieve interventie, omdat die grote gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren en de uitkomsten op lange termijn. Klinieken: een netwerk van regionale centra met een breed multidisciplinair team, in plaats van één landelijke dienst. Holistische zorg: een brede beoordeling van elk kind, met screening op ontwikkelingsstoornissen zoals autisme en een beoordeling van de geestelijke gezondheid (bron).

Het was geen oproep tot terugdraaien van transrechten. Cass schrijft in haar voorwoord dat de review niet gaat over het ondermijnen van transidentiteiten of het terugdraaien van het recht op zorg (bron). Het was een oproep tot serieuze geneeskunde. Een deel van de omslag was al ingezet na het interimrapport van 2022: NHS England besloot GIDS, de genderdienst van de Tavistock, op te heffen en de zorg over te dragen aan nieuwe diensten in gespecialiseerde kinderziekenhuizen (bron). Op de dag van het eindrapport, 10 april 2024, meldde NHS England dat het routinematige gebruik van pubertijdsremmers was gestopt en dat het eerste van maximaal acht nieuwe regionale centra open was (bron).

De reactie

Er kwam ook kritiek. Een groep vooral Amerikaanse artsen en onderzoekers, onder wie Meredithe McNamara van Yale, publiceerde een uitgebreide kritiek op het rapport en de systematische reviews (bron). In 2025 verscheen in BMC Medical Research Methodology een artikel van Noone en anderen dat in elk van de zeven systematische reviews een hoog risico op vertekening zag (bron). In Nederland schreef de Gezondheidsraad op 30 juni 2026 dat de Cass Review voor sommige Europese landen aanleiding was om terughoudender te worden met hormoonbehandeling van jongeren. Volgens de raad zijn de literatuur uit Engeland en de GIDS-gegevens waarop de review steunt niet zonder meer van toepassing op Nederland, omdat de Engelse zorg anders werkte dan de Nederlandse aanpak (bron).

Omstreden is wat ongemakkelijk uitkomt. De review is opgesteld onafhankelijk van de NHS en de regering, zonder dat de inhoud vooraf goedgekeurd hoefde te worden, en de systematische reviews waarop het rapport steunt zijn na peer review gepubliceerd (bron). Wie het rapport afdoet als ‘omstreden’ zonder op de inhoud in te gaan, maakt het zich te makkelijk. Het rapport uit Engeland negeren is een keuze. De prijs wordt betaald door anderen.