Home › Columns › Het boek dat niemand mocht lezen

Het boek dat niemand mocht lezen

Column · censuur

Abigail Shrier schreef in 2020 Irreversible Damage. Een boek over de plotselinge toename van adolescente meisjes die zich trans verklaren. Het werd uit Amerikaanse boekhandels gehaald. Door werknemers, niet door de overheid.

Target trok het terug. Amazon weigerde een tijdlang advertenties. Twitter blokkeerde de hashtag. Een journaliste van NPR weigerde Shrier überhaupt te interviewen. Een hoogleraar die het boek aanbeval, kreeg een formele klacht. In een vrije westerse democratie werd een non-fictie boek over een medisch verschijnsel behandeld als verboden literatuur.

Wat het boek beweerde

Het beweerde dat het verschijnsel waarbij vooral pubermeisjes zich plotseling trans verklaren een sociale dynamiek is, geen biologische ontdekking. Het beriep zich op de studies van Lisa Littman. Het gaf het woord aan ouders, aan detransitioners, aan therapeuten. Het is een journalistiek werk, met bronnen, met nuance, met perspectieven. Het bevatte geen oproep tot geweld, geen ontkenning van het bestaan van transmensen.

Het was, in andere woorden, gewoon een boek. Geen pamflet. Geen propaganda. Een onderzoeksjournaliste die haar werk deed.

Wat de boycot betekende

De boycot heeft het boek niet uit de wereld gehaald. Het heeft het verkocht. Mensen begonnen te begrijpen: als dit niet gelezen mag worden, dan moet er iets in staan dat anderen liever niet zien. Het werd onderwerp van debat tot in de Britse parlementen. Het werd vertaald in Frans, Duits, Hongaars, Pools. In Nederland? Geen vertaling. Geen recensie. Geen aandacht.

Wat een land niet vertaalt, kent het niet. Wat een land niet kent, kan het niet bespreken. Wat het niet bespreekt, kan het niet beleidsmatig wegen. Zo werkt zelfgekozen onwetendheid. En zo werkt zelfgekozen schuld.

Het boek dat niemand mocht lezen, ligt nog steeds op mijn bureau. Het is niet eens een goed geschreven boek. Maar het is wel waar.