Kathleen Stock — Material Girls (2021)

Wat het boek doet

Kathleen Stock was tot oktober 2021 hoogleraar filosofie aan de University of Sussex (bron). In Material Girls: Why Reality Matters for Feminism (Fleet, 2021) bekritiseert ze de theorie dat ieder mens een innerlijk gevoel heeft dat genderidentiteit heet, en dat dit gevoel maatschappelijk zwaarder weegt dan de biologische sekse (bron). Ze onderscheidt vier betekenissen waarin het woord "gender" wordt gebruikt en vermijdt het woord in haar boek daarom zoveel mogelijk (bron).

Stock loopt de filosofische ideeën langs die tot deze theorie hebben geleid: van de uitspraak van Simone de Beauvoir dat je niet als vrouw geboren wordt maar vrouw wordt, die volgens Stock verkeerd is uitgelegd, tot de stelling van Judith Butler dat taal de biologische werkelijkheid schept in plaats van beschrijft. Daarna bekijkt ze waarom sekse ertoe doet bij ruimtes en voorzieningen alleen voor vrouwen, in de gezondheidszorg, de epidemiologie, de politieke organisatie en het verzamelen van gegevens (bron). Ze haalt ook Monique Wittig, Catharine MacKinnon en Julia Serano aan (bron).

Sterke argumenten

Stock is analytisch filosoof en richt zich op abstracte begrippen, niet op persoonlijke verhalen. In het hoofdstuk "Immersed in a Fiction" beschrijft ze wat ze "immersive fiction" noemt: het vermogen om te voelen, te denken en te handelen alsof het waar is dat transvrouwen vrouwen zijn, zonder dat letterlijk voor waar te houden. Volgens recensent Gaby Hinsliff vergelijkt Stock dat met een juridische fictie, waarmee twee botsende ideeën naast elkaar kunnen bestaan (bron).

Stock gebruikt voor transpersonen in het algemeen de voornaamwoorden van hun voorkeur. Ze vindt dat elk filosofisch begrip ter discussie moet kunnen staan, met respect voor het recht van mensen om niet gediscrimineerd te worden (bron). Het boek sluit volgens de uitgever af met een toekomstbeeld waarin transrechtenactivisten en feministen samenwerken om een deel van hun politieke doelen te bereiken (bron).

Beperkingen en kritiek

Stock nam in oktober 2021 ontslag bij de University of Sussex. Een anonieme groep, naar verluidt opgezet door studenten, voerde campagne voor haar ontslag. Critici beschuldigden haar van transfobie; zij wijst dat af (bron). De Britse toezichthouder Office for Students begon op 22 oktober 2021 een onderzoek naar de universiteit en legde haar op 27 maart 2025 een boete op van 585.000 pond, onder meer omdat een beleidsdocument over gelijkheid van trans en non-binaire personen de academische vrijheid en de vrijheid van meningsuiting niet zou waarborgen. Het High Court vernietigde dat besluit op 29 april 2026: de toezichthouder was op dit punt niet bevoegd, had de wet verkeerd uitgelegd en had het besluit vooringenomen genomen. De zaak ging niet over de gebeurtenissen rond Stock zelf (bron).

Bij de New Year Honours van 2021, bekendgemaakt op 30 december 2020, kreeg Stock een OBE voor haar verdiensten voor het hoger onderwijs (bron). In januari 2021 bekritiseerden honderden academici die onderscheiding in een open brief (bron). The Guardian noemde Material Girls "the more thought-provoking take" van de twee boeken die de krant samen besprak (bron). De uitgever citeert Jane O'Grady in de Daily Telegraph, die het "a brave, enlightening, closely argued book" noemde (bron).

Het boek is geen empirisch onderzoek. Stock haalt wel Irreversible Damage van Abigail Shrier aan (bron).

Hoe het past in het debat

Stock is medeoprichter en mededirecteur van The Lesbian Project, dat ze samen met Julie Bindel leidt, en Founding Faculty Fellow van de University of Austin (bron). The Guardian besprak Material Girls in één recensie met Trans van Helen Joyce. Zie ook Feministische vrouw die vraagt.