Abigail Shrier — Irreversible Damage (2020)

Wat het boek doet

Journaliste Abigail Shrier publiceerde in juni 2020 Irreversible Damage: The Transgender Craze Seducing Our Daughters bij Regnery (bron). Ze schrijft dat de prevalentie van genderdysforie bij adolescenten in de Verenigde Staten in tien jaar met meer dan duizend procent is gestegen, en dat het Verenigd Koninkrijk in 2018 een stijging van 4.400 procent in tien jaar meldde bij tienermeisjes die genderzorg zochten. Shrier voerde naar eigen zeggen bijna tweehonderd interviews en sprak met meer dan vier dozijn gezinnen, en daarnaast met psychotherapeuten, transgender jongeren en volwassenen, en detransitioners. Ze plaatst de cijfers in de context van het werk van Lisa Littman over rapid-onset gender dysphoria (ROGD).

Het boek behandelt onder meer vriendengroepen en scholen, sociale media zoals Tumblr, Instagram, TikTok en YouTube, en de affirmative care die Shrier de heersende medische standaard noemt. Ze haalt Littmans bevinding aan dat een meerderheid van de beschreven jongeren al vóór de genderdysforie een of meer psychiatrische diagnoses had; in het onderzoek van Littman gaat het om 62,5 procent, volgens opgave van de ouders (bron).

Sterke argumenten

Shrier baseert zich op interviews én cijfers. Ze verwijst naar cijfers van de Britse genderkliniek GIDS van de Tavistock en schrijft dat in Groot-Brittannië driekwart van de verwezen jongeren meisje is. Een audit in de Cass Review komt later op een vergelijkbaar getal: van de patiënten die tussen april 2018 en eind 2022 bij GIDS werden uitgeschreven was 73 procent bij de geboorte als meisje geregistreerd (bron). Ze laat ouders aan het woord en haalt het onderzoek van Littman uit 2018 aan, waarin ouders van 36,8 procent van de beschreven vriendengroepen meldden dat de meerderheid van de groep zich als transgender ging identificeren (bron).

Het boek wijdt een eigen hoofdstuk, The Regret, aan detransitie. Shrier sprak met jonge vrouwen die testosteron hadden gebruikt en daarmee zijn gestopt; bijna alle detransitioners die zij sprak hebben volgens haar spijt.

Beperkingen en kritiek

Het boek is journalistiek, geen wetenschappelijk werk. Shrier is duidelijk over haar zorg en kiest geen middenpositie. De kritiek was scherp: het tijdschrift Them schreef dat bijna elke bewering in de uitgeverstekst onjuist is. Winkelketen Target haalde het boek in november 2020 uit het assortiment en nam het een dag later weer op (bron). Amazon schortte in juni 2020 een betaalde advertentiecampagne van de uitgever voor het boek op; het boek zelf bleef er te koop (bron).

ROGD is geen formele diagnose. De correctie die PLOS ONE in 2019 bij het artikel van Littman plaatste, benadrukt dat het onderzoek op waarnemingen van ouders berust, dat het hypothesen oplevert en dat het het verschijnsel niet bevestigt (bron). De Cass Review (2024) beschrijft wel een deel van wat Shrier signaleert: een verschuiving naar meer bij de geboorte als meisje geregistreerde tieners onder de verwijzingen, en meer depressie, angst en eetstoornissen onder verwezen jongeren dan in de algemene bevolking. De invloed van leeftijdgenoten en media noemt het rapport als een van de mogelijke verklaringen, "mogelijk de meest omstreden" (vertaald); de invloed van online ervaringen noemt het onduidelijk. Van de beoordeelde richtlijnen kon het onderzoeksteam van de Universiteit van York er twee aanbevelen voor de praktijk: de Finse uit 2020 en de Zweedse uit 2022 (bron).

Hoe het past in het debat

Irreversible Damage verscheen in hetzelfde jaar als de Finse richtlijn; de richtlijn uit Zweden volgde in 2022 en het eindrapport van de Cass Review in Engeland in 2024. Shrier publiceerde in februari 2024 een tweede boek, Bad Therapy: Why the Kids Aren't Growing Up, over de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen (bron). Zie ook onze bespreking van Hannah Barnes en Helen Joyce.