Home › Columns › De discussie die werd afgebroken

De discussie die werd afgebroken

Column · academische vrijheid

In 2021 zou Kathleen Stock spreken aan de Universiteit van Sussex. Studentenprotest blies de lezing op. Ze stapte op. Haar collega’s zwegen. Dat had het einde moeten zijn van een academische carrière. Het werd het begin van een internationale stem.

Stock is een Britse hoogleraar filosofie. Ze schreef Material Girls, over hoe genderidentiteitsideologie botst met materiële werkelijkheid. Geen scheldwoorden, geen agressie, geen oproep tegen transmensen. Een academisch boek. Toch werd ze door studenten als ‘onveilig’ bestempeld. Posters in de gangen riepen op haar te verwijderen. De universiteit wankelde. Stock vertrok.

Niet uniek

Hetzelfde is gebeurd op universiteiten in Edinburgh, Bristol, Oxford. In Nederland werd in 2023 een lezing over sekse en sport afgebroken nadat de universiteitsraad zei zich ‘onveilig’ te voelen. Een Amerikaanse hoogleraar werd haar tenure ontnomen na een tweet over de Olympische zwembaden. Een Spaanse hoogleraar moest haar boek terugtrekken na lobby van een transorganisatie.

De universiteit, het instituut bij uitstek voor het debat, mijdt het debat. Niet uit overtuiging — uit angst. Een staf die zijn collega’s niet verdedigt, een rector die geen rugdekking geeft, een academische tijdschriftenredactie die manuscripten afwijst zonder peer review als er ‘te gevoelig’ op staat.

Wat we verliezen

De academie is niet een plek voor consensus. Ze is een plek waar consensus wordt bevraagd. Wie dat afpakt, pakt de universiteit zelf af. Wat overblijft, is een propagandaschool met fooien voor cijfers.

Stock vertrok. Haar boek werd een bestseller. Ze geeft college’s aan andere universiteiten die haar wel ontvangen. Maar het signaal was helder: wie binnen de Nederlandse academie kritisch denkt over genderideologie, kan haar baan kwijtraken. Doceren is een veel veiligere bezigheid wanneer je doceert wat al gedoceerd werd.

De discussie die werd afgebroken, gaat verder buiten de universiteit. Maar ze had binnen moeten plaatsvinden.