De kliniek die niets uitsluit

De Tavistock-kliniek in Londen was jarenlang het Britse referentiepunt voor genderzorg aan kinderen. De Cass Review zette op een rij wat studies uit verschillende landen zeggen over de kinderen en jongeren die bij genderklinieken worden aangemeld. Gemiddeld had 9 procent een autismediagnose (per studie tussen 0 en 26 procent), 38 procent depressie, 38 procent een angststoornis en 5 procent een eetstoornis (bron). Volgens sommige studies is de kans op autisme bij transgender en genderdiverse mensen drie tot zes keer zo groot als bij anderen (bron). Ook ingrijpende jeugdervaringen kwamen veel voor: in de studies die ze onderzochten had 5 tot 19 procent seksueel misbruik meegemaakt, 15 tot 20 procent lichamelijke mishandeling en 23 tot 25 procent huiselijk geweld (bron).

De diagnose die alles opslokt

Hoe grondig keek de Tavistock-kliniek naar al die andere problemen? Een groep artsen die voor de Cass Review de dossiers doornam van jongeren die voor puberteitsremmers waren doorverwezen, zag dat kenmerken of diagnoses van autisme of ADHD in de meerderheid van de dossiers werden genoemd, maar dat niet duidelijk was hoe goed die waren onderzocht. De dossiers bevatten zelden een gestructureerde voorgeschiedenis, er waren geen stambomen van de families, en het ontbrak aan professionele nieuwsgierigheid naar de sociale omstandigheden van het kind (bron). Jongeren en ouders vertelden de Review over wat artsen 'diagnostic overshadowing' noemen: een kind met meer dan één probleem, waarbij de genderkliniek, de jeugd-ggz en de huisarts elk alleen naar hun eigen probleem keken (bron).

Dat is geen zorgvuldigheid. Dat is één bril ophouden en de rest weglaten. Ook in Amsterdam kwamen jongeren met autisme bij de genderkliniek: van 204 kinderen en jongeren die daar werden aangemeld had 7,8 procent een autismespectrumstoornis, zo publiceerden onderzoekers van de kliniek in 2010 (bron). Volgens de Cass Review had de oorspronkelijke Nederlandse groep minder bijkomende psychische problemen dan de jongeren die later in Finland en het Verenigd Koninkrijk werden aangemeld (bron).

Wat een kliniek moet uitsluiten

Een goede kliniek vraagt: waarom dit kind, waarom nu, en wat nog meer? Ze sluit eerst andere verklaringen uit voordat ze aan een ingrijpende behandeling begint. De Cass Review beveelt aan dat elk kind dat bij een Britse genderkliniek komt, wordt gescreend op autisme en andere ontwikkelingsstoornissen en een psychiatrische beoordeling krijgt (bron). Een internationale groep van 22 deskundigen stelde in 2018 richtlijnen op waarin onderzoek naar genderdysforie bij jongeren met autisme, en andersom, voorop staat (bron). Puberteitsremmers zijn geen multivitaminen. Testosteron verlaagt de stem en laat gezichtsbeharing groeien, veranderingen die de Cass Review onomkeerbaar noemt (bron). Een borstamputatie is niet terug te draaien. Wie dat doet bij een meisje van zeventien dat ook anorexia heeft, autisme, en een geschiedenis van zelfbeschadiging, doet iets dat in elke andere medische tak ondenkbaar zou zijn.

De kliniek die niets uitsluit, is geen kliniek. Het is een doorgeefluik.