Wat de rapporten uit het buitenland zeggen

De Cass Review in Engeland. De SBU in Zweden. NICE in het Verenigd Koninkrijk. De Finse richtlijn van COHERE uit 2020. Allemaal kwamen ze tot dezelfde kern: het bewijs voor pubertijdsremmers en cross-sekse hormonen bij minderjarigen met genderdysforie is zwak of onvoldoende. NICE beoordeelde in 2020 het bewijs voor de effecten op genderdysforie, mentale gezondheid en kwaliteit van leven als ‘very low certainty’ (bron). De Zweedse SBU concludeerde in 2022 dat het bewijs om de effecten van hormoonbehandeling bij kinderen met genderdysforie te beoordelen onvoldoende is (bron). Cass noemt het ‘an area of remarkably weak evidence’ (bron).

Volgens de systematische review die de Universiteit van York voor Cass maakte, veranderden genderdysforie en tevredenheid met het eigen lichaam niet aantoonbaar door pubertijdsremming. Over psychisch welzijn, cognitieve ontwikkeling en vruchtbaarheid was het bewijs onvoldoende of tegenstrijdig; wel bleef de botdichtheid tijdens de behandeling achter. Cass wijst op mogelijke risico’s voor de neurocognitieve en psychoseksuele ontwikkeling en voor de botgezondheid op langere termijn (bron).

Wat de landen deden

In maart 2024 stopte de NHS met het routinematig voorschrijven van pubertijdsremmers aan jongeren onder de 18. In december 2024 werd ook de verkoop via particuliere recepten aan onder-18-jarigen voor onbepaalde tijd verboden (bron). Zweden stelde in 2022 dat de risico’s van hormoonbehandeling voor jongeren onder de 18 op dit moment zwaarder wegen dan de mogelijke voordelen voor de groep als geheel: behandeling hoort binnen onderzoek plaats te vinden en kan tot die tijd alleen in uitzonderingsgevallen (bron). De Finse richtlijn noemt psychosociale zorg de eerste behandeling en adviseert uiterste voorzichtigheid met pubertijdsremmers onder de 18, zo beschrijft het eindrapport van de Cass Review (bron). Allemaal landen met sociale democratieën, allemaal landen die niet bekend staan om transfobie.

En Nederland? In juni 2023 vroegen de Kamerleden Pouw-Verweij en Omtzigt de minister naar de koerswijziging in Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk. Minister Kuipers antwoordde dat de overheid zich niet bemoeit met de medisch-inhoudelijke kant van de zorg en dat het aan de veldpartijen is om invulling te geven aan wat goede transgenderzorg is (bron). In juni 2026 bracht de Gezondheidsraad advies uit. Die noemt de bewijskracht laag tot zeer laag en de effecten op cognitie, vruchtbaarheid en de lange termijn onvoldoende onderzocht, maar ziet daarin geen aanleiding om te adviseren de zorg anders in te richten (bron).

Wegkijken is een keuze

Het is geen toeval dat deze rapporten in Nederland zo weinig gewicht krijgen. Ze serieus nemen zou betekenen dat het Nederlandse zorgmodel ter discussie staat. Dat zou betekenen dat artsen die jarenlang affirmatief werkten zich zouden moeten verantwoorden. Dat zou betekenen dat het verhaal ‘trans kinderen weten wie ze zijn’ niet langer onbetwistbaar is.

De rapporten liggen er. Iedereen kan ze lezen. Wegkijken is een keuze. En een keuze heeft een prijs — die wordt betaald door de kinderen die nu in de kliniek zitten.