Home › Columns › Het rapport uit Finland

Het rapport uit Finland

Column · internationaal beleid

In juni 2020 publiceerde COHERE, de Finse Council for Choices in Health Care, een aanbeveling. Het was nog voor Cass, voor SBU, voor de Britse High Court-uitspraak. Finland zag het eerder.

De Finse Hilana Toivanen, kinderpsychiater, leidde de groep. Zij was zelf decennialang voorstander geweest van het Dutch Protocol. Wat haar deed kantelen waren de cijfers en de patientenprofielen. De groep die zich aanmeldde was sinds 2015 onherkenbaar veranderd: vooral vroeger gezonde meisjes, vaak op het autismespectrum, vaak met co-morbiditeit. De Dutch-data, waar het hele behandelmodel op gebouwd was, gingen over een totaal andere doelgroep.

De aanbeveling

COHERE adviseerde: psychotherapie en sociale steun als eerste lijn. Hormonale behandeling van minderjarigen alleen in zeldzame, strikt geselecteerde gevallen, na uitvoerige psychiatrische beoordeling, en niet routinematig. Sociale transitie op school werd ontraden bij prepuberale kinderen. Het verschil met het toenmalige Nederlandse beleid was groot.

Wat opviel: Finland deed dit zonder politieke storm. De aanbevelingen werden door artsen en patientenorganisaties zonder al te veel ophef overgenomen. Het was geneeskunde, niet politiek. Finland had geen tabloid-oorlog, geen Twitter-pogroms, geen rechtszaken. Het had professionals die hun werk deden.

Wat dat ons leert

Een geneeskundige heroverweging hoeft geen ramp te zijn. Ze kan stil, professioneel en zonder polarisatie verlopen, mits de leiding van het veld zich verantwoordelijk voelt. In Engeland duurde het tien jaar van conflict voordat hetzelfde gebeurde. In Zweden gaf een ziekenhuis zelf het signaal. In Finland werkten de protocolschrijvers het zelf uit.

In Nederland zwijgen de protocolschrijvers. De Amsterdamse VUmc-kliniek, lange tijd het wereldwijde referentiepunt voor jeugdgenderzorg, beschermt zijn eigen erfenis. Dat is begrijpelijk. Het is alleen niet acceptabel.

Wat Finland in 2020 deed, kan Nederland in 2026 nog steeds doen. Het rapport ligt klaar. Het is alleen niet gebruikt.