De onmogelijke vraag

Pubertijdsremmers heten een ‘pauze-knop’. Dat is een verkooppraatje. Ze onderdrukken de eigen aanmaak van geslachtshormonen in een fase waarin de hersenen, het skelet en de seksualiteit zich ontwikkelen. Wat ze niet doen, is pauzeren. Tijd blijft lopen. Het lichaam ontwikkelt zich niet zoals het zou hebben gedaan. De systematische review van de Universiteit van York voor de Cass Review vond dat de botdichtheid tijdens de remming achteruitgaat; over de gevolgen voor de cognitieve ontwikkeling, het cardiometabole risico en de vruchtbaarheid was het bewijs onvoldoende of tegenstrijdig (bron). Wie remmers krijgt, maakt een periode door waarin leeftijdgenoten zich lichamelijk en seksueel ontwikkelen en hij of zij niet. Goede studies naar de psychologische en psychoseksuele gevolgen daarvan zijn er niet, schrijft de Cass Review (bron).

Wat het kind moet begrijpen

Om informed consent te geven moet je weten wat de behandeling doet, wat de risico’s en voordelen zijn, welke alternatieven er zijn en wat er gebeurt als je niets doet (bron). Dat is veel voor een volwassene met een huidkanker-diagnose. Voor een twaalfjarige is het onmogelijk. Bij een kind van die leeftijd is de prefrontale cortex, het deel van de hersenen voor complexe beslissingen, oordeelsvorming en planning, nog volop in ontwikkeling; die rijping loopt door tot in de twintig (bron). De High Court schreef dat veel kinderen zich niet kunnen voorstellen wat het later betekent geen eigen kinderen te kunnen krijgen, en dat de betekenis van seksuele vervulling voor veel kinderen niet te bevatten is (bron). Een kind weet niet wat het is om er over dertig jaar achter te komen dat de borsten die nu ongewenst voelen later misschien gemist worden.

De Engelse High Court ging daar in december 2020 expliciet op in, in de zaak Bell vs. Tavistock. De rechters vonden het ‘highly unlikely’ dat een kind van 13 jaar of jonger ooit bekwaam is om in te stemmen met puberteitsremmers, en waren ‘very doubtful’ of een kind van 14 of 15 de risico’s en gevolgen op lange termijn genoeg kan begrijpen (bron). Het Court of Appeal vernietigde die uitspraak in september 2021: het is aan de behandelaars en niet aan de rechter om per kind te beoordelen of het kan instemmen, en algemene conclusies per leeftijdsgroep hadden niet gegeven mogen worden (bron). De Cass Review schreef in 2024 dat het om beslissingen gaat die voor kinderen ‘uniquely difficult’ zijn om zelf te nemen, en dat de vele onbekenden over risico’s en voordelen ‘a major problem in obtaining informed consent’ vormen (bron).

De review adviseerde puberteitsremmers alleen nog binnen een onderzoeksprotocol te geven. Er is geen bewijs dat ze tijd geven om na te denken, en er zijn zorgen over de gevolgen voor de neurocognitieve en psychoseksuele ontwikkeling en voor de botgezondheid op langere termijn (bron).

Wat dan

Dan moet je geen pubertijdsremmers geven. Niet aan twaalfjarigen. Niet aan veertienjarigen. Niet zonder een fundamentele psychiatrische beoordeling die meer is dan een gesprek van een uur. Niet zonder onderzoek naar onderliggende dynamiek. Niet zonder eerst andere routes uit te proberen.

Een kliniek die zegt ‘het kind weet wat het wil’ legt verantwoordelijkheid neer waar die niet hoort. Bij het kind. Een kind dat over vijftien jaar misschien zegt: waarom heeft niemand mij tegengehouden.