Het zwijgen van de overheid

Na de Cass Review vroeg de Tweede Kamer om opheldering. Het lid Van Meijeren (FVD) vroeg om een reactie, en de Kamer nam moties aan van Diederik van Dijk (SGP) en Hertzberger (NSC): de een vroeg om advies van de Gezondheidsraad, de ander om onderzoek naar de uitkomsten van het Dutch Protocol (bron). De minister voor Medische Zorg antwoordde op 4 juni 2024 dat de overheid zich niet inhoudelijk bemoeit met de manier waarop zorgverleners goede zorg beschrijven, en legde de vraag bij de Gezondheidsraad neer (bron). Dat advies kwam op 30 juni 2026, ruim twee jaar later (bron). Intussen bleven Nederlandse klinieken puberteitsremmers voorschrijven; de behandeling start doorgaans tussen de 10 en 14 jaar (bron).

Wachten is een keuze

Afwachten klinkt als prudentie. Dat is het niet. Afwachten is een actieve keuze om geen positie in te nemen, terwijl Engeland en Zweden hun koers wél verlegden (bron). Afwachten is goedkoper dan ingrijpen. Afwachten haalt geen krantenkop. Afwachten past de behandelcentra: het Radboudumc liet de minister weten dat de aanbevelingen van de Cass Review in Nederland al langere tijd gebruikelijk zijn (bron). Afwachten beschermt de zittende generatie clinici tegen kritiek.

Wat afwachten niet doet, is kinderen beschermen. Elke maand dat de overheid zwijgt, lopen er nieuwe twaalfjarigen het protocol in. Sommigen zullen dat over tien jaar prima vinden. Anderen niet. Voor die laatste groep is afwachten een definitieve schade.

Wat de Gezondheidsraad vond

De commissie van de Gezondheidsraad concludeerde dat de somatische behandeling van jongeren met genderdysforie past binnen het gezondheidsrechtelijk kader. Tegelijk schreef zij dat systematische reviews de bewijskracht laag tot zeer laag noemen, dat de effecten op cognitie en vruchtbaarheid onvoldoende onderzocht zijn, dat gegevens over de lange termijn ontbreken en dat het aantal mensen met spijt niet goed vast te stellen is (bron). Ook stelde zij dat huisartsen en de reguliere ggz vaak kennis over gendervragen missen, en dat meer kennis daar medicalisering door snelle verwijzing naar gendercentra kan voorkomen (bron).

Wat een overheid zou doen

Een overheid die verantwoordelijkheid neemt, laat het daar niet bij. Zij gelast een onafhankelijke nationale review. Niet door de kliniek zelf, niet door belangenpartijen. Door een commissie naar Brits model, die het bestaande onderzoek systematisch laat beoordelen, zoals de Universiteit van York dat voor de Cass Review deed (bron). Met buitenstaanders. Met openbare hoorzittingen. Met detransitioners. Met ouders. Met kritische artsen.

Tot die review er ligt: puberteitsremmers en genderbevestigende hormonen voor minderjarigen alleen nog binnen onderzoek. Zoals in Engeland. Zoals in Zweden (bron). Niet meer wachten. Beslissen.

Het zwijgen van de overheid is geen neutraliteit. Het is een vorm van toestemming voor wat er nu gebeurt.