Home › Essays › De zwijgende collega
Samengesteld essay op basis van patronen uit publieke getuigenissen en literatuur. Geen specifiek persoon.
De zwijgende collega
Een verpleegkundige, een leraar, een HR-medewerker. Ze zien dingen, ze vinden er iets van, en ze zeggen het niet. Over de zelfcensuur op de werkvloer rond gender.
Eén verkeerd zinnetje
De werkvloer is geen pleinveld voor de meningenstrijd. Maar daar gaat het niet om. Het gaat om elementaire vragen: kan een verpleegster vragen waarom een mannelijke patiënt op een vrouwenkamer ligt, kan een leraar vragen waarom een hele klas ineens dezelfde nieuwe naam draagt, kan een HR-medewerker zeggen dat een nieuw beleid juridisch ongezond is. In de praktijk blijkt zelfs één voorzichtige vraag een waarschuwingsbrief, een gesprek met de bedrijfsethicus of een verloren contract waard.
De Stonewall-pijplijn
Kathleen Stock en Helen Joyce beschrijven hoe organisaties als Stonewall in het VK trainingsprogramma's verkochten waarin "trans women are women" een te tekenen waarde werd, en hoe werkgevers die programma's massaal afnamen zonder de juridische gevolgen te overzien. In Nederland speelt iets vergelijkbaars met diversity-bureaus en COC-gerelateerde trainingen. Wie het script niet kent, voelt zich onhandig. Wie het script wel kent en het niet onderschrijft, leert zwijgen.
Waar professionaliteit verlamt
Professionaliteit hoort betekenen: ik doe mijn werk volgens vakkennis en wet, ook als dat ongemakkelijk is. In een werkomgeving waar elk woord wantrouwen kan oproepen, verandert professionaliteit in zwijgen. Een arts die geen mannelijke patiënt op een vrouwenafdeling wil leggen, een advocaat die wijst op de definities in de wet, een journalist die op straat een verhaal hoort dat niet in de redactielijn past — ze leren hun mond te houden, of ze leren een ander werk te zoeken.
Eén woord meer
De stilte breekt zoals stiltes altijd breken: één persoon zegt iets, en daarmee wordt een ander brutaler. Dat is het mechanisme dat in Engeland, Zweden en delen van Amerika nu zichtbaar is geworden. Werkvloeren beginnen langzaam terug te draaien wat in vier jaar werd ingevoerd. Wie nu nog zwijgt, doet dat niet omdat er niets te zeggen valt. Hij doet dat omdat het nog altijd te risicovol voelt. Hopelijk niet lang meer.