De teamleider die genderzorg 'pseudo-medicine' noemt

De vrouw noemt zichzelf Anna. Niet haar echte naam — die kent alleen journalist Nick Wallis, die haar identiteit en haar functie bij haar voormalige werkgever verifieerde voordat hij haar verhaal op 16 september 2026 publiceerde op GenderBlog (bron). Hij noemt haar voormalige werkgever niet, om haar anonimiteit te beschermen.

Anna werkte van 2016 tot 2019 als klinisch teamleider bij een NHS-genderkliniek voor volwassenen en is nog altijd werkzaam binnen de NHS, elders. Ze beschrijft een diagnostisch proces dat vooral toetste of iemand aan de criteria voor genderdysforie voldeed — niet of er onderliggende psychologische factoren waren die evenzeer verklarend konden zijn. Volgens haar had ongeveer de helft van de aangemelde patiënten een autismediagnose, en volgde de kliniek patiënten na hun operatie niet meer op, omdat ze daarvoor geen opdracht had (bron).

Wat "geen bewijsbasis" concreet betekent

Dat hormonen bij genderincongruentie deels "off-label" worden voorgeschreven, is geen verdachtmaking. De Welshe richtlijn voor de hormoonbehandeling van volwassenen vermeldt dat zij sommige middelen aanbeveelt voor toepassingen waarvoor die in het Verenigd Koninkrijk geen handelsvergunning hebben; het testosteronpreparaat Sustanon heeft volgens diezelfde richtlijn wel een vergunning voor deze toepassing (bron). De Cass Review, die in Engeland de zorg voor kinderen en jongeren onderzocht, noemde het bewijs in dit veld "opvallend zwak" en schreef: "we hebben geen goed bewijs over de uitkomsten op lange termijn van interventies om gendergerelateerd leed te behandelen" (vertaald; bron).

In Nederland klinkt hetzelfde geluid, alleen van de andere kant van de stethoscoop. Intensivist en emeritus-hoogleraar Armand Girbes betoogde in juli 2026 op Wynia's Week dat in de Nederlandse transgenderzorg voor minderjarigen ideologie zwaarder weegt dan bewijs, en dat de Gezondheidsraad de lage bewijskracht wel erkent maar toch concludeert dat de zorg "zorgvuldig ingericht" is (bron). Een teamleider uit een uitvoerende kliniek en een intensivist die vanaf de zijlijn meekijkt, komen onafhankelijk van elkaar tot een vergelijkbare constatering over de bewijsbasis.

Waarom een insider dit nu pas zegt

Anna is niet de eerste die van binnenuit twijfelt. Bij de Londense jeugdgenderkliniek GIDS vertrokken in de drie jaar tot december 2019 volgens onderzoek van Sky News 35 psychologen. Zes van hen uitten zorgen dat kinderen er te snel de diagnose en een medische behandeling kregen, en vertelden dat psychologen bang waren als transfoob te worden weggezet (bron). Wat Anna's verhaal toevoegt, is dat het probleem niet stopt bij de jeugdzorg: ook bij volwassenen ontbreekt volgens haar de systematische opvolging die nodig is om te weten of een behandeling eigenlijk werkt.

Dat is haar conclusie, gebaseerd op wat ze binnen die ene kliniek meemaakte — geen landelijk cijfer en geen uitspraak over iedereen die baat heeft gehad bij transitiezorg. Maar het is een conclusie van iemand die het proces van binnenuit kende, niet van een buitenstaander met een mening. Dat onderscheid is precies waarom haar getuigenis meetelt: niet als eindoordeel, maar als een stem die het gesprek over bewijs opnieuw opent, in een veld waar dat gesprek te vaak wordt gesmoord voordat het begint.

Nienke Vogelaar