De teamleider die genderzorg 'pseudo-medicine' noemt

De vrouw noemt zichzelf Anna. Niet haar echte naam — die kent alleen journalist Nick Wallis, die haar identiteit en haar functie bij haar voormalige werkgever verifieerde voordat hij haar verhaal publiceerde op GenderBlog. Anonimiteit is de prijs die ze betaalt om te kunnen spreken: wie in de Britse genderzorg hardop twijfelt, verliest doorgaans meer dan alleen een baan.

Anna werkte van 2016 tot 2019 als klinisch teamleider bij een NHS-genderkliniek voor volwassenen en is nog altijd werkzaam binnen de NHS, elders. Ze beschrijft een diagnostisch proces dat vooral toetste of iemand aan de criteria voor genderdysforie voldeed — niet of er onderliggende psychologische factoren waren die evenzeer verklarend konden zijn. Ze noemt de opvallend hoge prevalentie van autisme onder aangemelde patiënten, en het vrijwel volledig ontbreken van gestructureerde follow-up nadat iemand eenmaal was doorverwezen voor hormonen of chirurgie.

Wat "geen bewijsbasis" concreet betekent

Dat hormonen "off-label" worden voorgeschreven, is geen verdachtmaking maar een feitelijke constatering: cross-sekse hormonen zijn niet geregistreerd voor deze toepassing en de effecten op lange termijn — botdichtheid, cardiovasculair risico, vruchtbaarheid — zijn onvoldoende onderzocht. Dat is precies de kern van waar ook de Cass Review in Engeland op uitkwam: goedbedoelde zorg, gebouwd op een fundament dat bij nader onderzoek grotendeels ontbrak.

In Nederland klinkt hetzelfde geluid, alleen van de andere kant van de stethoscoop. Intensivist Armand Girbes betoogde eerder dat de Nederlandse transgenderzorg ideologie zwaarder laat wegen dan bewijs, en dat een zorgvuldig ogend Gezondheidsraad-rapport te makkelijk voorbijgaat aan diezelfde zwakke bewijsbasis voor puberteitsremmers en hormonen. Een teamleider uit een uitvoerende kliniek en een intensivist die vanaf de zijlijn meekijkt, komen onafhankelijk van elkaar op dezelfde constatering uit.

Waarom een insider dit nu pas zegt

Anna is niet de eerste die van binnenuit twijfelt. Bij een grote Britse jeugdgenderkliniek stapten eerder al tientallen psychologen op omdat ze zich onder druk gezet voelden om kinderen automatisch te bevestigen in plaats van door te vragen. Wat Anna's verhaal toevoegt, is dat het probleem niet stopt bij de jeugdzorg: ook bij volwassenen ontbreekt volgens haar de systematische opvolging die nodig is om te weten of een behandeling eigenlijk werkt.

Dat is haar conclusie, gebaseerd op wat ze binnen die ene kliniek meemaakte — geen landelijk cijfer en geen uitspraak over iedereen die baat heeft gehad bij transitiezorg. Maar het is een conclusie van iemand die het proces van binnenuit kende, niet van een buitenstaander met een mening. Dat onderscheid is precies waarom haar getuigenis meetelt: niet als eindoordeel, maar als een stem die het gesprek over bewijs opnieuw opent, in een veld waar dat gesprek te vaak wordt gesmoord voordat het begint.

Nienke Vogelaar