Home › Columns › De tweede mening die er niet was

De tweede mening die er niet was

Column · zorgsysteem

Een moeder belde mij vorige week. Haar dochter van vijftien zit op de wachtlijst voor pubertijdsremmers. Ze wilde een tweede mening. Ze kreeg er geen.

Niet omdat een second opinion verboden is, maar omdat er geen tweede plek is. In Nederland zijn er twee genderklinieken voor jongeren, en ze hanteren hetzelfde protocol. De ‘second’ is de ‘first’ in een andere stad. Vraag je een echt afwijkend oordeel, dan stuiter je tegen muren.

De huisarts wist het niet

Ze probeerde het via de huisarts. Die kende geen andere route. Ze probeerde het via de jeugdpsychiater. Die zei dat hij ‘niet bevoegd’ was om iets te zeggen over genderdysforie — dat moest via de kliniek. Ze probeerde een psycholoog die kritisch had gepubliceerd. Die had geen behandelplek meer; te veel aanvragen, te weinig collega’s die het aandurfden.

Wat is een zorgstelsel waard waarin de tweede stem niet bestaat? De Britse Cass Review benoemde precies dit: in een veld waar één model dominant is, kan een patient nooit echt kiezen. Kiezen vereist alternatieven. Wie geen alternatieven heeft, krijgt een dwangaanbod onder een vrije naam.

Wat een tweede mening had moeten zijn

Een second opinion is niet hetzelfde antwoord uit een andere mond. Het is een ander kader. Een psychiater die kijkt naar het autismespectrum. Een traumatherapeut die de vraag stelt: waarom nu? Een onderzoeker die wijst op snelle onset bij meisjes. Iemand die durft te zeggen: misschien is dit niet wat het lijkt.

Die mensen zijn er. Ze zijn alleen weggeorganiseerd uit het traject. Een ouder die zoekt, vindt ze niet via de reguliere route. Ze moet betalen, particulier, vaak buitenlands, en intussen wordt haar dochter bevestigd door de kliniek die geen alternatief duldt.

De moeder belde mij omdat ze niemand anders meer had. Dat is geen zorg. Dat is een doodlopende straat met een vriendelijk bord erop.